31 Mayıs 2026 tarihinde, Orta Toroslar’ın sarp yamaçlarında gerçekleştirdiği saha çalışmalarının ardından Selçuk Üniversitesi’ne dönen Prof. Dr. Kuddisi Ertuğrul, laboratuvarında mikroskobun altındaki bitki örneklerine son bir göz attığında, elindeki verilerin botanik dünyasında önemli bir değişim yaratacağını biliyordu. Yıllar süren araştırmaları neticesinde, bu bitkilerden birinin literatürdeki yeni adı, ona bu zorlu süreçte destek olan eşinin ismini taşıyacaktı: Aethionema Kadriye Sultan Kayagülü.
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenen bir projeyle, Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü araştırmacıları, daha önce bilinmeyen dört yeni kayagülü türünü bilim dünyasına kazandırdı. Bu çalışma, uluslararası hakemli bitki bilimi dergisi Plants’te yayımlanarak küresel bir geçerlilik kazandı. Devlet destekli bilimsel araştırmaların, ülkenin henüz tam olarak haritalandırılmamış biyolojik zenginliğini uluslararası alanda nasıl tanıttığını gösteriyor.
Prof. Dr. Kuddisi Ertuğrul’un liderliğindeki proje ekibi, Prof. Dr. Tuna Uysal, Doç. Dr. Meryem Bozkurt, Doç. Dr. Emrah Şirin, Doç. Dr. Hakkı Demirelma ve Doç. Dr. Burcu Yılmaz Çıtak’tan oluşuyor. Bu altı kişilik akademik ekip, Türkiye genelinde 45 ilde saha çalışmaları gerçekleştirdi. Arazi çalışmalarının yanı sıra, kaya gülü (Aethionema) cinsinin kapsamlı bir revizyonu yapılarak, 1500 örnek toplandı. Yurt içindeki 15 herbaryum ile yurt dışındaki yaklaşık 10 uluslararası herbaryum incelenerek toplam 2 bin 500 örnek üzerinde detaylı çalışmalar yapıldı. Morfolojik, taksonomik, tohum, polen, moleküler ve kromozom analizleri sonucunda bu dört bitki türünün daha önce bilinmediği tespit edildi.
Keşfedilen bitkilerin isimlendirilmesi, hem Anadolu coğrafyasının yerel kültürünü hem de bilimsel üretime katkıda bulunan bireyleri onurlandırıyor. Konya, Karaman ve Antalya illerinden toplanan örneklerden ikisi, bulundukları bölgenin adını aldı. Beyşehir’den toplanan türe Aethionema Beyşehirense (Beyşehir Kayagülü), Ermenek Göktepe Yaylası’nda keşfedilen türe ise Aethionema Ermenekense (Göktepe Kayagülü) ismi verildi. Diğer iki tür ise insan hikayeleriyle ilişkilendirildi. Prof. Dr. Ertuğrul, zorlu akademik yolculuğunda kendisine destek olan eşine atfen bir türü Aethionema Kadriye Sultan Kayagülü olarak adlandırırken; dördüncü tür, bölgedeki bir öğretmenin katkısıyla Aethionema Uysali (Akseki Kayagülü) olarak isimlendirildi.
Laboratuvar sonuçları ve yayımlanan makale, Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğinin ekonomik ve bilimsel değerine dair önemli bilgiler sunuyor. Yapılan analizler, keşfedilen yeni türlerin anavatanının Türkiye olduğunu doğruluyor. Dünya genelinde İran, Yunanistan ve Kafkaslar gibi ülkelerde de yayılış gösteren kaya gülü (Aethionema) cinsinin, Anadolu coğrafyasında bir gen merkezi olduğu kaydedildi. Şu ana kadar bilinen yaklaşık 70 türden 51’inin Türkiye’de bulunduğu ve bu türlerin 37’sinin yalnızca Türkiye’ye özgü olduğu ortaya kondu.
